Nie ma cienia przesady w określaniu jej mianem najwybitniejszej współczesnej polskiej kostiumolog. Trudno zliczyć wszystkie jej projekty, zrealizowane w ciągu niemal pół wieku zawodowej aktywności dla filmu i teatru…

Sama wspominała, że pierwszą amatorską scenografię (wszak projektowała nie tylko kostiumy) wykonała w roku 1947 na potrzeby szkolnego przedstawienia, wystawianego na scenie Zakładowego Domu Kultury Huty Kościuszko, a więc w miejscu, gdzie wiele lat później ulokował się Teatr Rozrywki, z którym także związana była zawodowo. Za sprawą męża – Stanisława Ptaka, znakomitego śpiewaka i aktora (zmarłego w roku 2002) – łączyły ją z „Rozrywką” także więzi sentymentalne.

Urodziła się 6 kwietnia 1930 roku w Królewskiej Hucie (Chorzowie), jako Barbara Boruszak. Była uczennicą dzisiejszego chorzowskiego IV LO im. Marii Skłodowskiej-Curie (według informacji podanych przez szkołę, maturę zdawała już w Liceum Sztuk Plastycznych w Katowicach), a także absolwentką Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie i Warszawie.

Wiele lat mieszkała z mężem w Katowicach. W ich dawnym mieszkaniu, przy ul. Kopernika, stworzono muzeum pamiątek związanych z ich twórczą działalnością.

Lubiła rysować od dziecka. Marzyła o tym, by pracować w zawodzie, w którym przydadzą się takie umiejętności. Nieco później zaczęła też marzyć o mężu – śpiewaku. Zrealizowała obydwa młodzieńcze cele…

Pracowała z najlepszymi polskimi reżyserami – Andrzejem Wajdą, Romanem Polańskim, Jerzym Kawalerowiczem… Ma na swoim koncie projekty kostiumów do tak znaczących dzieł polskiego kina jak „Ziemia obiecana”, „Noce i dnie”, „Perła w koronie” czy serialu i filmie „Królowa Bona”. Współpracowała też przy projektowaniu kostiumów do ekranizacji „Faraona”.

Co fascynowało ją w tej pracy? A chociażby to, że każda realizacja przybliżała ją do nowej epoki i stylu. W każdym jej projekcie widać, jak bardzo utożsamiała się z postaciami, które ubierała, z czasem, otoczeniem i realiami, w których one funkcjonowały. Właśnie to podejście sprawiało, że końcowy efekt wypadał bardzo realistycznie. Za najbardziej reprezentatywny przykład sama Barbara Ptak podawała ekranową „Królową Bonę”…

Uwielbiała pracować nad kostiumami historycznymi. Najbardziej urokliwe były dla niej stroje polskiej szlachty. Tak! W wielu polskich filmach szlachta nosi odzież zaprojektowaną przez Barbarę Ptak. Artystka podkreślała, że właściwa realizacja takiego zadania w latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych dwudziestego stulecia w Polsce nastręczała szczególną trudność z bardzo prozaicznego powodu. Po prostu brakowało odpowiednich materiałów… A przecież nie mogła pozwolić sobie na użycie przypadkowych tkanin, by nie narażać efektu na sztuczność. To było dla niej absolutnie niedopuszczalne. Przywiązywała ogromną wagę do najdrobniejszych szczegółów swoich projektów. Jak ważny jest kolor, pokazała w „Nocach i dniach” reżyserowanych przez Jerzego Antczaka. Wśród około 3000 (!) kostiumów do tej realizacji najistotniejsze były te noszone przez główną bohaterkę. Kolor stanowił odbicie jej wieku – biały: młodość, dojrzałość: beż, który wraz z upływającym czasem zastępowany był przez głęboki brąz. W ostatnim okresie pojawiła się czerń…

Wiele projektów przygotowała dla Teatru Rozrywki. Były to m.in. kostiumy do musicalu „Skrzypek na dachu”, w którym postać Tewjego Mleczarza wykreował Stanisław Ptak.

Była laureatką szeregu nagród i wyróżnień, m.in. Nagrody Marszałka województwa śląskiego za wybitne osiągnięcia w dziedzinie kostiumologii i scenografii, Nagrody Prezydenta Chorzowa w Dziedzinie Kultury, Nagrody Prezydenta Katowic oraz Złotych Masek. Otrzymała także srebrny Medal Zasłużony Kulturze „Gloria Artis”.

Zmarła 5 listopada 2025 roku.   

Autor

Krzysztof Knas

redaktor naczelny magazynu "Chorzów Miasto Kultury". naczelny@cmyk.media.pl

Używamy ciasteczek w celu dostosowania zawartości stron internetowych Serwisu do preferencji Użytkownika oraz optymalizacji korzystania ze stron internetowych, a także tworzenia statystyk, które pomagają zrozumieć, w jaki sposób Użytkownicy Serwisu korzystają ze stron internetowych. View more
Akceptuj
Skip to content